Cuneiform, Çivi Yazısı
October 26, 2009Cuneiform was the system of writing used most extensively in the ancient Middle East. Cuneiform was employed for writing a number of languages from about the end of the 4th millennium BC until about the 1st century BC.
The most widely used and historically significant writing system of the ancient Middle East was called cuneiform. The term is from the Latin, meaning “wedge-shaped.” The writing system was in use at least by the end of the 4th millennium BC, and during the 3rd millennium the pictures that it used became fairly standardized linear drawings. Because they were pressed into soft clay tablets with the slanted edge of a stylus, they came to have a wedge-shaped appearance.
Cuneiform was not a language. It was, like Egyptian hieroglyphics and the Chinese system of ideographs, or ideograms, a picture-writing system that used symbols. As the symbols gained acceptance throughout the Middle East, they could be understood by all ethnic groups even though the groups spoke different languages and dialects.
The earliest known documents in cuneiform were written by the Sumerians of southern Mesopotamia, who assigned their own word-sounds to the symbols. Later, the Akkadians adopted the symbols but pronounced them as corresponding Akkadian words. Cuneiform thus passed successively from one people to another. The Akkadians were succeeded by the Babylonians, and they by the Assyrians.
The expansion of cuneiform writing outside Mesopotamia began during the 3rd millennium BC, when the country of Elam, in what is now southwestern Iran, adopted the system. The Hurrians of northern Mesopotamia adopted Akkadian cuneiform in about 2000 BC and passed it to the Hittites, who had invaded Asia Minor about that time. In the 2nd millennium cuneiform became the universal medium of written communication among the nations of the Middle East.
The Assyrian and Babylonian empires fell in the 7th and 6th centuries BC. By this time Aramaic was becoming the common language of the area, and Phoenician script came into general use. Cuneiform was used less and less, though many priests and scholars kept the writing form alive until the 1st century AD. Cuneiform owes its disappearance largely to the fact that it was a non-alphabetic way of writing. It could not compete successfully with the alphabetic systems being developed by the Phoenicians, Israelites, Greeks, and other peoples of the Mediterranean.
Çivi Yazısı Tabletler, Mezopotamya: Sümer, Babil, Hammurabi Kanunları ve En Eski Aşk Şiiri, İstanbul Arkeoloji Müzesi
Çiviyazısı MÖ 4.bin yılının sonlarında Mezopotamya’da yaşayan Sümerler tarafından bulunmuştur. Önceleri resim yazısı şeklinde somut kavramları anlatmaya yarayan bu yazı zamanla basitleştirilerek hece ve ideogramları yani kelimeleri kapsayan çiviyazısı halini almıştır. Bu yazıya, çivi şekline benzetildiğinden 19.yüzyıl dil bilginleri tarafından ‘çiviyazısı’ adı verilmiştir.
Çiviyazısı genellikle çeşitli şekiller verilmiş çamur halindeki kil üzerine kamış kalemlerle yazılıyordu. Kilden başka çeşitli taşlar, sayıları az da olsa gümüş, altın ve bronz üzerine yazılmış belgeler de bulunmaktadır.
Dünyanın en zengin koleksiyonlarından birine sahip olan müzemiz çiviyazılı belgeler arşivinden örnek olarak teşhirde bulunan tabletler arasında en eski yazıya örnek, lagaş kralı uru-ka-gi-na reformu, en küçük tablete örnek, hammurabi kanunu, atasözleri kitabı, zehirlenmeye karşı reçeteler ve en eski aşk şiiri verilebilir.
Hammurabi Kanunu Eski Babil sülalesinin 11 kralından altıncısı, 43 yıl saltanatta kalmış olan Hammurabi tarafından düzenlenmiştir. Kanunun orijinali 2.23 m boyunda diyorit bir stel üzerine yazılmış ve Susa kazılarından Louvre Müzesine götürülmüştür. Kanun 282 madde ve 3 bölümdür. Sergilenmekte olan bu metin Eski Babil döneminde okullarda okutulmak ve mahkemelerde kullanılmak için tabletler üzerinde kopya edilenlerdir ve Nippur’da bulunmuştur.
En eski aşk şiiri ise kutsal evliliği anlatan bir ilahidir. Bahar şenliklerinde bayram kutlama şarkısı olarak söylenen şiir Sümer inancına göre bereketi sağlamak amacıyla kralın, tanrıça Inanna’yı temsilen bir rahibe ile evlenmesi seremonisine eşlik etme için söyleniyordu.
(Kaynak: İstanbul Arkeoloji Müzesi)
